E-BÜLTEN

E-bültenimize abone olarak
en son bilgilere ve haberlere ulaşabilirsiniz.

Ana SayfaKulisBorsada düşüş zirvesi---

Borsada düşüş zirvesi

Borsada düşüş zirvesi
20 Eylül 2022 - 00:39 www.borsagundem.com

Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşlar Birliği'nde borsadaki düşüşle ilgili toplantı yapıldı

Geçen haftayı yüzde 9 ekside kapatan Borsa İstanbul'da sabah saatlerinde toparlanma görülürken öğleden sonra tekrar satışlar başladı. Satışlar ile endekste kayıp yüzde 5.3'ü buldu. Bir süredir bankacılık hisselerinde yapılan olağanüstü işlemlerle 1.5 ayda yüzde 59 yükselen borsada günlerce tavan olan kamu bankaları ve bir kaç hissede bu kez sürecin tersine dönmüş olması ve taban satışlarının bugün de sürmesi nedeniyle acil zirve toplandı. Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşlar Birliği'ndeki zirve ile duruma çare arandı.

Bir kaç büyük borsa oyuncusunun kamu ve özel bankalar ile bar kaç reel sektör hissesinde 1.5 ay önce başlattığı işlemler ile önce olağanüstü yükselen ardından son 1 hafta bugünkü değer kaybı ile yüzde 14 düşen Borsa İstanbul'da durum sistemi tehdit etmeye başlayınca acil toplantı kararı alındı. Aracı kurumlar ve devlet kurumları Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşlar Birliği'nde zirve gerçekleştirdi.

Geçen haftayı yüzde 9 ekside kapatan Borsa İstanbul'da sabah saatlerinde toparlanma görülürken öğleden sonra tekrar satışlar başladı. Günlük kaybın yüzde 5.3'ü bulduğu ve Borsa İstanbul'un devre kesicilerinin çalışmasını zorunlu kılan gelişmelerde İş Bankası'nın MIR sistemini askıya almasının da etkili olduğu belirtildi.

Bir süredir bankacılık hisselerinde yapılan olağanüstü işlemlerle 1.5 ayda yüzde 59 yükselen borsada günlerce tavan olan kamu bankaları ve bir kaç hissede bu kez sürecin tersine dönmüş olması ve taban satışlarının dün de sürmesi nedeniyle acil zirve toplandı.

Edinilen bilgilere göre toplantı gece geç saatlerde ise Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) İstanbul'daki binasına taşındı. Burada aracı kurum ve diğer kurumların yetkilileri Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Murat Zaman ile görüştü.


BORSADA NE OLDU?


1-Pandeminin tüm dünyaya hediyesi yüksek enflasyon Türkiye'de kendini diğer ülkelere göre çok daha fazla hissettirirken ekonomi yönetimi faizleri yükseltme yerine düşürme yoluna gitti. Bu durum Türk Lirası mevduat tutanları paralarını enflasyon karşısında eriterek cezalandırırken dövizde de yüksek oynaklığı beraberinde getirdi. Ancak başta Kur Korumalı Mevduat olmak üzere ekonomi yönetimi ve Merkez Bankası'nın aldığı bir çok önlem ekonomide kriz anlamına gelebilecek kurdaki yükselişi 18 lira düzeyinde tutmayı şimdilik başarmış durumda. Başta Rusya olmak üzere çeşitli ülkelerden yapılan rezervleri artırıcı yöndeki anlaşmalar da bu seti güçlendiriyor. Diğer yandan ekonomi yönetiminin seçim de yaklaşırken kurdaki yükselişi frenleyemez ise enflasyonun daha büyük sorunlar yaratmaması için elinden geleni yapacağını tahmin etmek de zor değil. Faiz yoksa dövizden de kazanılmayacaksa geriye tek seçenek kalıyor: Borsa. Hazine ve Maliye Bakanı Nurettin Nebati de bu durumu dile getirdi. Vatandaşın borsaya yatırım yaparak kazanacağına dair açıklama yaptı.

KENDİNİ BESLEYEN SİSTEM KURULMAYA BAŞLIYOR


2- Yukarıdaki gerçeklerden yola çıkan borsanın büyük oyuncuları ise ellerinde büyük paralar olmasa bile kendi kendini besleyen bir sistem kurdular. Bu sistemi kurarken başta Varlık Fonu olmak üzere devletten destek aldıkları da söyleniyor ama hemen belirtelim bu bilgi sadece dedikodu olarak ortalıkta dolaşıyor. Sektör olarak da yabancı yatırımcıların Borsa İstanbul'dan çıkmaları nedeniyle fiyatları oldukça düşük olan (bazı bankalarda defter değerinin üçte biri kadar) bankacılık seçildi. Yani esasen alınan hisseler de pahalı değil ucuzdu. Peki sistem nasıl kuruldu? Onu da maddeler halinde anlatalım.

a-İsim olarak borsanın en eski oyuncularının da aralarında bulunduğu yatırımcılar kamu bankaları ve özel bankalar ile bir kaç reel sektör şirketinin hisselerinde Vadeli İşlemler Piyasası'nda (VİOP) işlem yapmaya başladı. Bu piyasada vadeli olarak aldığınız hissenin tüm karşılığını değil hisse senedine göre yüzde 10 ile 15 lira arasındaki tutarı nakit teminat olarak yatırıyorsunuz. Borsada hisse fiyatı düşerse teminat tamamlanıyor Hisse fiyatı yükselirse teminat fazlası oluşuyor. Borsada hisse senedi 1 arttığında VİOP'da 10 lira kazanıyorsunuz.


b-Buna karşın oyuncular ellerindeki para ile Borsa İstanbul'da (spot piyasa) aynı hisseleri satın alıyor. Tabii bununla da yetinilmiyor eşe dosta da hisse aldırılıyor. Böylece spot piyasada hisselerin fiyatı yükseliyor. Hisse fiyatı yükseldikçe diğer yatırımcılar da bu harekete katılıyor.

c-Hisse fiyatları Borsa İstanbul'da yükseldikçe VİOP'ta bire 10 kazanılıyor ve yatırılan teminat fazla geliyor. Yani teminat fazlası meydana geliyor. Artan bu teminatı olan yatırımcılar bu tutarı yine borsada spot piyasada aynı hisselere yatırıyor. Bu işlem sonucu aracı kurumların bu yatırımcıya verdiği kredi hacmi de artıyor. Daha fazla kredi de yine daha fazla hisse almak ve hisse senedi fiyatının daha fazla yükselmesi anlamına geliyor. Yükseliş böyle birbirini besleyen sistem içinde sürüyor.

13 TAVAN YAPAN HİSSE OLUR MU?


Son operasyon ile bir kamu bankasının hissesi bu sistem ile 13 tavan yaptı. Diğer hisselerde de benzer tırmanışlar oldu. Bu durum bankacılık endekisini yüzde 150 ve borsayı da yüzde 59 yukarı taşıdı. Peki son hafta ne oldu?

3-Oyuncuların en büyük dayanağı bu sistem ile hisselerin piyasada alınıp satılan kısmının büyük kısmını ele geçirmiş olmalarıydı. Yani yükselen hisseler karşısında satıcı artık kalmamıştı. Bu nedenle hisse fiyatı yükseldikçe VİOP'tan elde edilen teminat fazlası ile el atılan hisselerde tavanlar sürdürülüyordu.


OYUN BOZULUYOR MU? BUNDAN SONRA NE OLACAK?


Kurulan sistemi bozan ise Akbank çalışanları sandığının yaptığı yaklaşık 150 milyon lira tutarındaki Akbank hissesi satışı oldu. Bu kurumsal satışı gören yatırımcılar zaten hızlı yükseliş nedeniyle her an geri dönüş beklerken paniğe kapıldı ve satışlar başladı. Daha önce hisse almak için sıraya giren yatırımcılar bu kez aynı hisselerde satış için sıralandı.

4-Bu durum makinenin bu kez tersine işlemesini sağladı. Yani önceden hisse fiyatı yükselirken oluşan fazla teminat bu kez açığa dönüştü. Aracı kurumlar yatırımcılardan VİOP'ta teminat açığını tamamlamalarını istedi. VİOP'tan kazandığını spot piyasada hisse senedine yatıran yani elinde yeterli nakdi olmayan yatırımcılar da borsada hisselerini satmak zorunda kaldı. Veya aracı kurumlar bu yatırımcıların hisselerini satarak teminat açıklarını tamamlamaya başladılar. Bundan sonraki süreçte de teminatların günü ve zamanına göre ya yatırımcılar nakit bulacak veya hisseleri satılacak.

TEK YOL BORSA POLİTİKASINDAN VAZGEÇİLİR Mİ?


Peki bundan sonra ne olması bekleniyor? En büyük korku başta bankacılık olmak üzere sınırlı sayıda hissede olan hareketin tamama yayılması. Yani bu düşüşlerden diğer yatırımcıların panik olması veya nakit ihtiyacı doğan büyük yatırımcıların diğer hisselerde de satış yapması. Diğer önemli konu ise banka hisselerinde alınan bu teminatların 30 Eylül'de tamamlanmasının zorunluluğu. 30 Eylül'e kadar yatırımcılar ya nakit para bulup bu hisseleri alıp yerine koyacak veya ellerindeki hisseleri satıp işlemi kapatacak. Üçüncü olasılık aracı kurumların zarar etmemek için ve verdikleri kredileri de geri alabilmek için yatırımcıların bu hisselerini satışa koymaları. Bu süreçte ise hem kişiler hem de aracı kurumların zor durumda kalmasından korkuluyor. Daha açık bir ifade ile bu hareketler nedeniyle bazı yatırımcıların batması ve bazı aracı kurumların da büyük zararlara uğraması ihtimali dil getiriliyor.


Ancak durumun borsada diğer hisselere nasıl yansıyacağı önemli. Yukarıda yazdığımız gibi bazı hisselerde taban hareketinin sürmesi nedeniyle yatırımcıların panik olması ve nakde ihtiyaç duyan büyük yatırımcıların ellerindeki diğer hisse senetlerini satmak zorunda kalmaları riskleri önümüzdeki en büyük sorun olarak duruyor. Ancak ekonomi yönetiminin düşük faiz ve döviz kurunu stabil tutma politikası ve borsa şirketlerinin de ucuz olması nedeniyle borsada bundan sonraki durumun iyi olmasını bekleyenlerin sayısı fazla. Diğer yandan Bakan Nebati'nin açıklamalarından yola çıkılarak faiz ve dövizde kaybeden yatırımcıya bir yol gösterilmesi ihtiyacının göz önüne alınması gerekiyor. Deyim yerindeyse ekonomi yönetiminin enflasyona karşı tek korunma aracı olarak gösterilen borsadan kolay vazgeçip geçmeyeceği sorusu bundan sonraki süreci belirleyecek.
Rahim Ak-Haberturk

En fazla para girişi olan hisseler 19/09/2022

 

En fazla açığa satış yapılan hisseler 19/09/2022

 

BİST hisselerinin günlük performansı 19/09/2022

 

Borsada satışlar derinleşti

 

Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.

YORUMLAR (21)
:) :( ;) :D :O (6) (A) :'( :| :o) 8-) :-* (M)
  • MUHALET KUŞUÖTMEZ20 Eylül 2022 15:15

    istiyorlar ki borsa 365 yükselsin nerede böyle bir dünya imiş.

  • Ali Velioğlu 20 Eylül 2022 14:23

    Çıkarken iyi de düşerken mi kötü? Borsada fiyatlar arz talebe göre belirlenir

  • horoz20 Eylül 2022 13:37

    Twiter fenomenleri özellikle yerli ve milli edebiyatı ile mileeti söğüşleyenleri vakti ile hintlilere peşkeş çekenleri Ponzi para kaynağı olanları DERİİİN DERİN incelesinler özellik halk bankası operasyonunda DERİN izler bulacaklar eminim. 

  • İçeriden20 Eylül 2022 12:05

    Borsa şirkete yatırım yapma yeridir, VIOP, kredili alım, açığa satış işin oyunudur, kumardır, sermayesi büyük olanın diğerini ezebilmesine yardım eder. Yatırım hedge edilmez, rsik hedge edilir, spotta yapılan işlemi VIOPta hedge ediyorum söylemi gerçekten yatırım yapmadığını, ilk fırsata kaçacağını gösterir. Forexteki gibi VIOPta da kaldıraç düşürülmeli!

  • Bravo20 Eylül 2022 18:24

    Helal olsun

  • pazarci20 Eylül 2022 09:57

    %30 daha assagi

  • Zeki20 Eylül 2022 09:41

    Halk vakıf tabandan açılsınlar bütüm paramla alıcam. Kesin yüklelecek ve satmayacağım bir ay bekleyeceğim.

  • XY20 Eylül 2022 10:30

    Zeki Vakıfbank ve Halkbank’ın Rus ödeme sistemi MİR’den çıkacaklarını düşünmüyorum.ABD bu tür şirketleri uyardı Heran yaptırımlara uğrama ihtimalleri var. Karar senin.

  • Ali20 Eylül 2022 09:30

    Spekler hisse yuzde 10 çıktımı viopdan 1 günde yuzde 100 kazanıyor. Viop teminat oranını çek bakayım 70 e oynayabiliyormu göreyim. Yazık gerçekten resmi kumarhane ye döndü borsa. Yapan zaten belli, bu iş 1_2 kişi işi değil. Malum kişiler

  • Yatırımcı 20 Eylül 2022 09:25

    Zirvemi 6 li masa gibi devam li yemek yer bunlarda 🤣 sonrada hesabı millete keserler🤣🤣🤣

  • VS20 Eylül 2022 08:57

    borsada yatırım yapmak yerine kumar oynatmaya izin verenler buna zemin azırlayanlar hiçmi ölümü düşünmüyor bunun hesabını nasıl verecekler 

  • Ekonomist vural20 Eylül 2022 08:55

    Bankallar 5 katı yaparken izlediniz,Yazık oldu küçük yatırımcıya tskb v e şekere verilen brüt ceza bunlarda zamanında verilse oyunu kuramayacaklardi,binlerce mağdur olmayacaktır,enflasyon işinde olduğu gibi yine küçük yatırımcılar para transferi oldu,bankaları yükselmesini memnuniyetle izlediniz,ah benim güzel ülkem,

  • Hadi20 Eylül 2022 07:58

    :))komedi devam ediyor sen 13-14 tavan yapan ve beraberinde endeksi sürükleyen bankaya ses etme bunlar nasıl oluyor diye kafa yorma,üstüne üstlük ekonomicinde çıksın borsaya akın var yabancı geliyor teşvik etsin sonra helenlerin sermayesinin yarısını alsınlar eee neymiş toplantı yapmışlar hadi ya iyi toplandınızmı bari? Hamile kalan kalmış şimdi çözüm bulacKlar uğrasmayın aramakla basit bir konu bu,hani her defasında sıkıştırdığınız bankalar varya sadece şunu deyin geri alım açıkladığınız tutar kadar kredi serbesti ve ondan doğan sorumluluk muafiyeti getirdik ancak aldığınız hisseleri en az on yıl tutacaksınız bakın bakalımbankalar bir daha düsüyormu alın ze çözüm

  • SPK küçük yatırımcı ile helalleş20 Eylül 2022 07:23

    Spk küçük yatırımcının zararını karşılasın hisseleri malyetten satın alsın sistem mağduriyete neden oldu sistem sahibi yatırımcıyı korumalı not malı suç nitelikli dolandırıcılık tan dava çıldırmış bilgisi olan cevap bekliyorum

  • Özer 20 Eylül 2022 05:13

    Toplantı yapıldı, sonra ne oldu??.

  • Ahmet kal20 Eylül 2022 04:16

    Günaydın adam haber mi verdi işimiz bitti diye

  • Yorum20 Eylül 2022 02:02

    İş in mir sistemiyle kartla yapılan işlemleri geçici olarak askıya alması kos koca bist i devre kestirir mi böyle Bi borsa hangü ülkede var acaba bir kaç büyük borsacı viop iptal olsa açık olmasa bu işler olmazda neyse

  • Yorum20 Eylül 2022 01:52

    Bunu göremiyor musunuz hacimli banka hisselerinde trade ediyorlar hacimsiz özellikle kamu bankalarında da tabana çok büyük lollar birikmesini sağlayarak yapıyorlar bunuda viopta kaldıraçlı şort pozisyon açarak yapıyorlar Yani önce kamu bankalarından 3 4 tanesini şortluyorlar kaldıraçlı viop30 u gören yatırımcı hemen seans açılmadan elindeki banka hissesini satışa giriyor ardından yıkılması çok güç Bi kale gibi lotlar birikiyor şortladıkları bankaların hisselerine dokunmuyorlar ama diğerlerini trade edip duruyorlar gün içinde

  • Borsacı20 Eylül 2022 01:42

    Borsa eşittir soygun .bankaları alıp bire dort yukselten kim acaba.neden mudahil olmadı kşmse.insanlar batıyor. Bitiyor sonra toplantı yapılıyor.yazıktır kardeşim.kuçuk yatırımcıyı kim koruyacak .29 senelik borsa hayatımda boyle bir şey gormedim gormemde.borsada yasa masa yok.guc para kimdeyse odur.borsanın da bir edabı edebi olması lazım .borsa bir ulkenin ekonominin aynasıdır.guvenidir.kumar yeri değildir.cok buyuk ve caydırıcı onlemler alınması lazım.yapanların gerekirde hapis ve ağır para cezası verilmeli.burut takas mış 15 gun acığa satışmış boş işler.

  • Turgut20 Eylül 2022 01:26

    Zamanlamanız süper, bu hale gelene kadar nerdeydiniz?

  • Servergazi20 Eylül 2022 01:13

    Biz bir aydir yaziyoriz.Balinalar dususe baslarsa size first vermez.Nakit candir diye Her gun yukselirken ne oluyor dunya dusuyor biz yukseliyoruz diye