Bu sefer köşemin ve dolayısıyla kendi alanımın dışına çıkıp, Yeni Medya haricinde bir konu hakkında birkaç söz söylemek istiyorum. Konu genel hatlarıyla Borsa Gündem’in alanıyla da birebir örtüşüyor sanırım.
* * *
Konumuz bir banka ve enteresan kredi kartı uygulamaları. Bankanın adı önemli değil çünkü bildiğim kadarıyla Türkiye’de faaliyet gösteren bankaların büyük çoğunluğu konu kredi kartı olunca benzer uygulamalarda bulunuyor. X Bank diyelim adına.
* * *
Arkadaşım özel sektörde bordrolu bir çalışan. Özel sektörde çok sık rastlanan bir uygulama olarak, “gerçek maaşı” ile bankaya yatan maaşı aynı değil. Bankaya yatan kısım, tahmin edebileceğiniz gibi, asgari ücretin biraz üzerinde bir tutar. Diğer kısmı ise elden alıyor. Pek çok işverenin sigorta primini düşük tutmak için bu yönteme başvurduğunu herhalde bilmeyen yoktur. Herkesin bildiği ama görmezden gelmeyi tercih ettiği bir yöntem. Bir tür milli spor.
* * *
Neyse, arkadaşımın işyeri, çalıştığı bankayı değiştirmeye karar veriyor, X Bank’ı tercih ediyor ve eğlence başlıyor. X Bank’tan gelen yetkililer kimlik bilgilerini de alarak işyerindeki herkese bir takım evraklar imzalatıyorlar. Evrakların, yeni hesap açılması ve ATM kartı gönderilmesi ile ilgili olduğu söyleniyor imza aşamasında.
* * *
İşyerindeki herkes X Bank’ın agresif pazarlama tekniklerini gayet iyi bildiği için, belgeleri imzalarken kredi kartı istemediklerini üstüne basa basa belirtiyorlar. Banka çalışanları da kesinlikle böyle bir şey olmayacağını söylüyor.
* * *
Yaklaşık bir hafta sonra maaş kartı olarak kullanılacak ATM kartlarının gelmesi beklenirken, işyerine gelen kurye arkadaşın adına bir gönderi olduğunu söylüyor. Gönderinin mahiyetini soran arkadaşın aldığı yanıt, -pek de şaşırtıcı olmayan bir şekilde- “Kredi kartı” olunca, arkadaş kartı istemediğini belirterek kuryeyi geri çeviriyor.
* * *
Benzer şekilde, kimsenin böyle bir başvurusu olmadığı halde, işyerindeki herkese kredi kartı gönderiyor X Bank. Arkadaşım ve iş arkadaşları ise maaş günü yaklaşırken bir an önce ATM kartlarına kavuşmanın hayalini kuruyorlar.
* * *
Bir süre sonra geliyor ATM kartları. Şifre mifre işlemleri hallediliyor, maaş günü gelip çatıyor. “Maaşlar yatmış!” söylentisi tüm ofis katlarına hızla yayılınca, X Bank çağrı merkezini arayarak İnternet şubesi işini de hallediyorlar ve hesaplarına giriyorlar.
* * *
Bundan sonrasını arkadaşımın ağzından aynen aktarıyorum:

“İnternet şubesine girdim. Hesabımı kontrol ettiğimde asgari ücretin biraz üstünde bir tutar olan “resmi” maaşımın yattığını gördüm. Sonra şeytan dürttü, “Kartlar” menüsüne girdim. Şu benim meşhur kredi kartı hâlâ duruyormuş meğer. İstemediğimi söylememe rağmen banka iptal etmemiş. Ve limiti ne kadarmış biliyor musun, tam 7.400 TL! Yani, X Bank maaşımın neredeyse 10 katı limite sahip kredi kartını hiçbir başvurum filan olmadan bana göndermiş. Şu an kullanmakta olduğum kredi kartlarının limitlerini de dahil edersen toplamda 20 bin TL’ye falan geliyor. Ben bu kadar limiti ne yapayım Allah aşkına! Hemen X Bank çağrı merkezini tekrar aradım. Belki inanmayacaksın ama başvurmadığım bir kredi kartını iptal ettirebilmek için yaklaşık bir saat boyunca telefonda bekledim. O ona aktardı, diğeri başka birine. Yıldırmak için ellerinden geleni yaptılar ama sabrettim ve en sonunda kartı iptal ettirmeyi başardım. Gerçi iptal ettikleri de şüpheli çünkü her gün birkaç kez X Bank çağrı merkezinden arıyorlar ama açmıyorum. Açarsam ne söyleyeceklerini biliyorum: “Neden iptal ediyorsunuz, iptal etmeyin kart ücreti almayalım, şöyle yapalım, böyle yapalım…”
Arkadaşımın hikayesi böyle. Ekonomiden, borsadan filan anlayan birisi değilim. Ortalama bir banka müşterisiyim işte. Neyse ki müşterisi olduğum banka -şimdilik- bu kadar şuursuz uygulamalar yapmıyor ama bir yandan da insan merak ediyor.
* * *
Milyonlarca kredi kartı borçlusunun olduğu, borcu nedeniyle mahkemelik olan, hatta intihara sürüklenen insanların bulunduğu bir ülkede bu işler bu kadar sahipsiz mi yürümek zorunda? Bu uygulamaları denetleyen, gerektiğinde bankalara caydırıcı cezalar verebilen bir kurum yok mu? İnsanlara gelirlerinin onlarca katı limitlerde kart vermek bu kadar kolay mı?
* * *
Arkadaşımın bu yaşadıklarından sonra bankaların sıcak bakmadığı “tüm kredi kartlarına tek limit” uygulaması ile ilgili gelişmeleri daha çok merak ediyorum doğrusu.