ABD’de İflas İnceleme Kurulu tarafından 1 yılı aşkın çalışma, 30 milyon dolarlık bütçeyle hazırlanan 2.200 sayfalık raporda yatırım bankasının 2001’den batışına kadar hileli işlemlere imza attığı ve finansal durumunu bu yolla iyi gösterdiği belirtiliyor. Raporda batışın başsorumlusu olarak dönemin CEO’su Richard Fuld gösteriliyor.
Raportör Anton Valukas, ‘muhasebe hilesiyle kayıtlarını değiştirerek şirketin durumunu daha iyi göstermeye çalıştıkları ve banka verilerini gizledikleri’ gerekçesiyle şirketin eski CEO’su Richard Fuld başta olmak üzere CFO’ları Chris O’Meara, Erin Callan ve Ian Lowitt’in yaşanan batışta etkisi olduğunu belirledi. Gönderilen e-postalar, şirket kayıtları ve rapora koyduğu pek çok belgeyle bu sonuca ulaştığını ifade eden Valukas, tepe yöneticilerle birlikte ünlü denetim ve danışmanlık firması Ernst&Young’a yönelik suçlamalarda da bulundu. Raporda muhasebecilerin tüm hileli işlemlerden ve durumdan haberdar olduğunun altı çiziliyor. Lehman yöneticilerini “Yönetim konusunda affedilmez hatalar” yapmakla itham eden rapor, yöneticilerin güvenlik hukuku ihlaliyle değil sivil suçlarla yargılanacaklarını belirtiyor.



50 milyar dolarlık kötü krediyi uçurdu
Soruşturma süresince her hafta düzenli olarak Yargıtay Güvenlik ve Borsa Komisyonu’na rapor verdiklerini açıklayan Anton Valukas, CEO ve diğer banka yöneticilerini şu gerekçelerle suçluyor:
- Bilançoda manipülasyon, rakamları değiştirmek.
Eylül 2008’deki batışı öncesinde 50 milyar dolarlık kötü krediyi hesaplarından uçurdu. Şirket böylece borç ihtiyacını daha az göstererek finansal durumunu iyi göstermeye çalıştı.
- İhmalkarlık, resmi kurumlardan bilgi gizlemek.
- Bilançodaki borçları saklamak ve durumu daha iyi göstermek.
- Şirketin risklerini az göstermek ve gerekli risk kontrollerini yapmamak.
- Warren Buffet’ın kontrolündeki Berkshire Mid American adlı enerji şirketi yapılan yatırım anlaşmasında usulsüzlük yapmak.


RAKAMLARI DEĞİŞTİRDİ MALİ DURUMU DÜZELTTİ
Lehman Brothers’ın çöküşüyle ilgili raporda soruşturmanın ayrıntılarına geniş yer verildi. Rapordan satırbaşları şöyle:
- Lehman 2001 yılından Eylül 2008’e kadar pek çok farklı hileli işlem gerçekleştirdi. Böylece şirketin mali durumu olduğundan çok daha iyi gösterilmeye çalışıldı.
- ‘Lehman Brothers CEO’su Richard Fuld tüm numaralardan haberdardı’ denilen raporda, CEO’nun altındaki yöneticilerin aralarında geçen konuşma kayıtlarına yer verildi.
- Raporun merkezindeki isim Fuld, bilançoda manipülasyon yapmanın yanı sıra emlak tahvillerinin değerini değiştirmekle suçlanıyor.
- Raporda, Lehman’ın Operasyon Şef Yardımcısı Bart McDadein’in Nisan 2008’de hileli muhasabe numaralırını “uyuşturucu gibi” tanımladığı, bunları sınırlamak için CEO Fuld’a bir e-posta göndererek uyardıda bulunduğu belirtiliyor.
- Şirketin küresel finans denetçisi Martin Kelly’nin “Tek amacımız borçlarımızda indirimler yapmaktı” ifadesine yer verildi. Kelly’nin şirketin CFO’ları Callan ve Lowitt’e “bu durum ortaya çıkarsa saygınlıklarının risk altında olduğu” uyarısında bulunduğu bilgisi de raporda yer aldı.

Ernst&Young yaşananlara seyirci kalmış
Raporda Ernst&Young’a yöneltilen suçlamalarla ilgili bölümde öne çıkan noktalar şöyle sıralanıyor:
- Dünyanın en önemli dört denetim ve danışmanlık firmasından biri olan ve bazı yöneticileri Lehman Brothers’ın da yönetici kadrosunda bulunan Ernst&Young firması efsanevi çöküşün sorumlularından biri.
- Ernst&Young repo işlemlerindeki usulsüzlüklere göz yumdu. Bilançodaki usulsüz hareketleri göremedi.
- Lehman’ın 50 milyar dolarlık bilanço dışı eylemlerini gizlemesini sorgulamadı.
- Ernst&Young’ın ise “Lehman, finansal verilerinin genel prensiplerle uyumlu olduğunu açıklamıştı. Biz de bu görüşe bağlı kaldık” açıklamasıyla kendini savunduğu belirtiliyor.