Bankalar, 2011 yılının son çeyreğinde işletmelere kullandırdıkları krediler, taşıt kredileri ve diğer bireysel kredilerde standartları sıkılaştırırken, konut kredilerinde ise standartları temelde aynı bıraktı. 2012 yılının ilk çeyrek dönemi için bankaların standartlara ilişkin öngörüsü işletme kredilerinde uzun vadeli krediler haricinde gevşetileceği, konut ve taşıt kredilerinde değiştirilmeyeceği, diğer bireysel kredilerde ise sıkılaştırılacağı yönünde oldu.

Merkez Bankası 2011 yılı Ekim-Aralık dönemi Banka Kredileri Eğilim Anketini açıkladı. Banka Kredileri Eğilim Anketi’nin Ekim-Aralık 2011 döneminde açıklanan sonuçlar, 2011 yılının dördüncü çeyrek döneminde gerçekleşen değişimler ile bankaların 2012 yılının ilk çeyrek dönemine ilişkin beklentilerini içeriyor.

Ankete göre, ankete katılan bankaların net yüzde 36’sı genel olarak işletmelere kullandırdıkları kredilere uygulanan standartları sıkılaştırmaya devam ettiğini bildirdi. Bu dönemde küçük ve orta ölçekli işletmelere kullandırılan krediler, standartların en fazla sıkılaştırıldığı kredi türü oldu. Genel ekonomik faaliyetlere ilişkin beklentiler başta olmak üzere risk algılamasına ilişkin faktörler bankaların standartları sıkılaştırmasının ardındaki temel faktörler olurken, fon maliyetleri ve bilanço kısıtlamaları ile rekabet baskısı da standartları sıkılaştırıcı yönde etkilemeye devam ettti. 2012 yılının ilk çeyrek dönemine ilişkin bankaların beklentisi işletmelere kullandırılan kredilerde uzun vadeli krediler dışında genel olarak standartların gevşetilmeye başlanacağı yönünde.

İşletmelere kullandırılan krediler açısından bu dönemde ortalama krediler üzerindeki kar marjı dışında tüm koşul ve kurallar sıkılaştırıldığı görüldü. Teminat ihtiyacı ve daha riskli krediler üzerindeki kar marjı en fazla sıkılaştırılan koşullar oldu.

UZUN VADELİ KREDİ TALEPLERİ ARTTI

Ankete katılan bankalara göre 2011 yılının son çeyrek döneminde hem küçük ve orta ölçekli, hem de büyük işletmelerin banka kredisi taleplerindeki artış hızlanarak devam etti. Önceki dönemden farklı olarak işletmeler, bu dönemde kısa vadeli kredilerin yanında uzun vadeli kredi taleplerini de artırdı. Ankete katılan bankalar talep artışında etkili başlıca faktörler olarak işletmelerin finansman ihtiyaçları ile satıcıların peşin alımlarda uyguladığı iskonto ve kolaylıkları gösterdi. 2012 yılının ilk çeyrek dönemi için bankalar kredi talebindeki artışın devam etmesini beklemekte.

Tüketicilere kullandırılan krediler açısından bakıldığında, yılın son çeyrek döneminde ankete katılan bankaların bireysel kredilere uyguladıkları standartları konut kredilerinde değiştirmediği, taşıt kredileri ile diğer bireysel kredilerde ise sıkılaştırdığı görüldü. Söz konusu sıkılaştırmanın ardındaki temel faktörler olarak fon maliyetleri ve bilanço kısıtlamaları ile genel ekonomik faaliyetlere ilişkin beklentiler gösterildi. 2012 yılının ilk çeyrek dönemi için bankaların net yüzde 26’sı diğer bireysel kredilere uygulanan standartların sıkılaştırılmasını beklerken, konut ve taşıt kredileri için bankaların beklentisi standartların değiştirilmeyeceği yönünde oldu.

BANKALAR DAHA RİSKLİ KREDİLER ÜZERİNDEKİ KAR MARJINI ARTIRDI

Konut kredilerinde standartları değiştirmeyen bankaların daha riskli krediler üzerindeki kar marjını artırdığı görüldü. Taşıt kredilerinde ortalama krediler üzerindeki kar marjı ile vade koşullarını sıkılaştıran bankalar, diğer bireysel kredilerde teminat ihtiyacı dışındaki tüm koşul ve kuralları sıkılaştırdığını bildirdi. Bankalar diğer bireysel kredilerdeki söz konusu sıkılaşmanın sırasıyla ortalama ve daha riskli krediler üzerindeki kar marjları, faiz dışında alınan ücret ve komisyonlar ve vade koşullarında gerçekleştiğini belirtti.

Bireysel kredilere olan talep; bankaların net yüzde 15’ine göre konut kredilerinde, net yüzde 14’üne göre taşıt kredilerinde, net yüzde 10’una göre ise diğer bireysel kredilerde önceki çeyrek döneme göre gerilemeye devam etti. Konut kredilerinde finansman ihtiyaçlarına ilişkin faktörlerin, diğer bireysel kredilerde alternatif finansman kullanımı ile krediler üzerindeki vergi vb. yüklerin, taşıt kredilerinde ise hem finansman ihtiyaçlarına ilişkin faktörlerin hem de alternatif finansman kullanımı ile faiz dışında alınan vergi vb. yüklerin talebin düşmesine neden olduğu görüldü. 2012 yılının ilk çeyrek dönemi için bankaların kredi talebine ilişkin öngörüsü; konut ve taşıt kredilerinde talebin temelde aynı kalacağı, diğer bireysel kredilerde artacağı yönünde oldu.